

D4232

།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ན་ཡ་བིནྡུ་པཱུརྦ་པཀྵེ་སཾ་ཀྵིཔྟ། བོད་སྐད་དུ། རིགས་པའི་ཐིགས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་མདོར་བསྡུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དག་གི་དབང་ཕྱུག་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ལོག་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གྲངས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས པ་དང་།རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་གྲངས་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུར་བུ་བ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་གཅིག་ཏུ་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གྲངས་ ཅན་པ་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཚད་མ་གསུམ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། དཔེ་དང་། སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚད་མ་བཞི་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱལ་དཔོག་པ་རྣམས་ ནི་མངོན་སུམ་དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། དཔེ་དང་། སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དོན་གྱིས་གོ་བ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚད་མ་དྲུག་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཙ་ར་ཀ་ལ་སོགས་པ་ནི། རིགས་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་དང་། སྲིད་པ་དང་ཞེས་གྲགས་པ་དང་ སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚད་མ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་དུ་ཐམས་ཅད་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱལ་དཔོག་པ་ རྣམས་ནི་གཏོད་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་སྐྱེ་ལ།དེའི་འོག་རོལ་གྱི་མངོན་སུམ་ཐམས་ཅད་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ནི་དུང་ལ་སེར་པོར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པར་འཁྲུལ་པ་ཡང་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པར་ འདོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། དབང་པོ་དང་། དོན་འབྲེལ་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་བདག་དང་ཡིད་འབྲེལ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །གཞན་དག་ནི་མངོན་སུམ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་བརྗོད་ དོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཕུག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་མངོན་སུམ་ཚད་མར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བ་ལས་ཡུལ་གཞན་མ་ཡིན་ན་དེ་བཟུང་ཟིན་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡུལ་དོན་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། འདི་རང་དབང་དུ་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་།དོན་ཐམས་ཅད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འགའ་ཡང་ལོང་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

我来为您翻译这段藏文：
梵文题目：Nyāyabindu-pūrvapakṣa-saṃkṣipta
藏文题目：རིགས་པའི་ཐིགས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་མདོར་བསྡུས་པ།
汉译题目：《理滴前宗略》
顶礼胜者自在尊！
错误认识有四种：
对数量的错误认识
对自性的错误认识
对境界的错误认识
对果的错误认识
其中，关于数量的错误认识如下：
布尔瓦派主张："唯有现量一种是量，其他都不是。"
数论派主张："唯有现量、比量和声量三种是量。"
正理派主张："唯有现量、比量、喻量和声量四种是量。"
胜论派主张："唯有现量、比量、喻量、声量、义准量和无体量六种是量。"
遮罗迦等人主张："还有其他诸量，如理量、不可得量、可能量、共许量和思量等。"
关于自性的错误认识如下：
正理派主张："现量由于是完全确定的自性，所以必定具有分别。"
胜论派主张："最初的认知刹那是无分别的，之后的一切现量都是有分别的。"
同样，有些人认为对贝壳见为黄色等错乱认识也是量。
同样，胜论派等认为识的本质不是认识，而是感官与对象的关系。
有些人说是我与意的关系的本质。
其他人说现量是耳等感官运作的本质。
同样，毗湿奴派等认为意识现量不应成为量：若对象与先前现量所取相同，则因为取已取境故非量；若是其他对象，则因为意识可以自主运作且一切对象都可成为境，则不会有盲人等情况。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྒྱལ་ དཔོག་པ་རྣམས་ན་རེ་སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མ་རིག་པས་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བ་འདི་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །ཐམས་ཅད་ལ་དབང་པོས་མི་སོད་པའི་དོན་མཐོང་བའི་ཐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་ རྣལ་འབྱོར་བ་དག་ཀྱང་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོས་མི་སོད་པའི་དོན་མཐོང་བ་མི་སྲིད་པས་རྣལ་འབྱོར་བའི་ཤེས་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ན་རེ་སྤྱིའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཡང་ མངོན་སུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་ལ་སོགས་པར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་དཔག་ པ་ཡང་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཚད་མས་ཡིན་པར་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་འབྲས་བུ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་དཔོག་པ་ལ་སོགས་པ་ན་རེ། འཇིག་རྟེན་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་བདག་ནི་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ནི་ཚད་མ་ལས་དོན་ གཞན་དུ་གྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིགས་ཏེ།དགྲ་སྟ་ཉིད་ཆད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇལ་བར་བྱེད་པ་དང་གཞལ་བྱ་དང་ཚད་མ་དང་རྟོགས་པའོ། །འདི་ལ་འཇལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ ནོ།།གཞལ་བྱ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །ཚད་མ་ནི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པ་ནི་དོན་ཡོངས་སུ་ཆོད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་། ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སྔ་མ་ནི་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་ལ་སོགས་པའི་ ཁྱད་པར་གྱི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ།།རྫས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། གཞན་དག་དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དག་དགག་པར་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འདི་ བྱས་སོ།།འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་བཞེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་གམ་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །བསྲེགས་བཅད་བདར་བས་གསེར་བཞིན་དུ། །ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་ད་ཡི་བཀའ། །བླང་བར་བྱ་ཡི་གུས་ཕྱིར་མིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

我来为您完整翻译这段文本：
毗婆沙师等认为自证现量也不应理，因为对自身不存在任何作用。胜论派说："一切众生都被贪欲等和无明所迷惑，没有任何人不是如此。由于没有认知超越感官对象的方法，所以也不存在通过现量等量而成就的瑜伽行者。因此，由于不可能见到超越感官的对象，所以根本不存在瑜伽行者的智慧。"
关于对境界的错误认识如下：正理派等说："由于共相实体也是存在的，而且它也是现量所能确定的对象，因此现量也以共相为对象。同样，由于我等自相本质也是比量所能确定的，所以比量也应当以此为对象。"
关于对果的错误认识如下：胜论派等说："由于世间中所成立与能成立在本质上是相互区别的，所以果应当是异于量的他法，就像斧头本身不是砍伐。因此，真实性可归纳为四种：能量、所量、量和了解。其中，能量是补特伽罗（人），所量是色等境，量是感官等，了解是对境的确定。即使在唯识是量的情况下，后后的认识是果，前者是量。其中，了知共相等的认识是量，了知实体等差别的认识是果。"
其他人对现量有诸多错误认识，为了破除这些，此处依真实性阐述了量的定义。这也正是世尊所许可的，如经中所说：
"比丘及智者，
如验金三法：
烧割与磨擦，
当依此受教，
莫因敬信受。"

།འདིས་ ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་སུམ་གྱི་དཔེ་ནི་བསྲེགས་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་བདར་བ་ དང་ཆོས་མཐུན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕན་ཚུན་དུ་མི་འགལ་བ་ནི་བཅད་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པར་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མངོན་སུམ་དང་། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ ཏུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་བཀའི་དོན་མངོན་སུམ་ལ་ནི་བསྲེགས་པས་གསེར་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་བདར་བ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་བཅད་པས་གསེར་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་མི་ འགལ་བའི་སྒོ་ནས་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལུས་ལ་ནི་ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་ཀྱང་། རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཚད་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་རྣམས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི་སྔོན་པོའི་སྙམ་དུ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དོན་ལ་དོན་དུ་ཤེས་ཀྱི་དོན་ལ་ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔོན་པོ་ཤེས་པ་དང་དོན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཡུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མིང་དང་འབྲེལ་པའི་དོན་འཛིན་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པས།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་ཡང་བསྟན་ཏོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །མི་གནས་བྱ་བ་ག་ལ་ཡོད། ། འདི་དག་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ནི། །བྱ་བ་དེ་ཉིད་བྱེད་པོར་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་བཀག་པས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དོན་གཞན་དུ གྱུར་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཡང་ལོག་པར་རྟོགས་པ་སྣང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བརྡ་སྤྲོད་པ་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

这里只承许现量和比量两种定义，因为承许通过譬喻等进行考察。现量的譬喻是以烧来作为法相的对应，比量是以磨擦来作为法相的对应。不相违则是以切割来作为法相的对应所说的考察，这也是比量。
如是，对境有三种：现量境、隐蔽境和极隐蔽境。其中，对于佛语中现量境，如同用火烧金般以现量考察。对于隐蔽境，如同磨擦般以比量考察。对于极隐蔽的真实义，如同切割金子般以不相违的方式考察。如是，对于清净的身相，虽然对境是隐蔽的，但具有正确认知的量便能生起信解。
阿毗达磨中说："与眼识相应者了知蓝色，而非认为是蓝色"，又说："了知对境为对境，而非将对境认知为法"。这两句"了知蓝色"和"了知为对境"是为了显示对境无颠倒，故说明无错乱性。"非认为是蓝色"和"非认知为法"这两句是为了遮除执取与名相关联的对境，故说明离分别性。
同样在阿毗达磨中也说明：眼等识离开决定分别和随念分别的分别，并说明眼等识聚以色等处的自相为对境。
经中也说：
"诸行刹那性，
无住何有作，
彼等之生起，
即说为作者。"
这是通过否定作者和业等实体，遮除一切作用等所摄，从而否定了异于作用相的果。
对于比量也有错误认识，如：声明论者说比量不是量，因为有错乱的可能。

།སྣོད་ཀྱི་རྗེས་ན་རེ་ནི་གཞན་དུ་མི་འཐད་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་རྟོགས་ པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་གྱི།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གསུམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྔོ་བསངས་ཡིན་ཏེ་དེའི་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་བུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ལ་ཚུལ་གསུམ་པ་ཡོད་ཀྱང་གཞན་དུ་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ ལག་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་གསུམ་པ་མེད་ཀྱང་གཞན་དུ་མི་འཐད་པ་དང་ལྡན་པ་ཙམ་ཁོ་ནས་གཏན་ཚིགས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ཡང་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡང་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་ དག་ཡིན།ཇི་ལྟར་ཡང་དམིགས་པའི་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལ་ནི་ཆོས་མཐུན་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་དག་མེད་དེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ གང་ཞིག་དཔེ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར།ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་གཞན་དུ་མི་འཐད་པ་ཉིད་ཁོ་ནའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟགས་ནི་ཚུལ་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིགས་ཀྱི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དང་། གནོད་པ་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དང་། བརྗོད་པར་འདོད་པའི་གྲངས་གཅིག་པ་ཅན་ཉིད་དང་། ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་དྲུག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ན་རེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་འབྲེལ་ པ་གཅིག་ལས་ལྷག་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་གྲུབ་པ་ནི་འདིར་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་སྒོ་ནས་རྟགས་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པར་འདོད་ཀྱི། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་ཡང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་དོན་མཐོང་བའི་དེར་རིག་ པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།འདི་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྟགས་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཤེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། ཕྱིར་རྒོལ་བ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་འབྲས་བུ་ཚད་མ་ལས་དོན་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ཡང་འདོད་པ་ཉིད་དོ། །བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་ པ་ནི་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་ཉེ་བར་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ནི་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ན་ཡོན་ཏན་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།

有些论师说，唯有不可能有他法的单一本性才是因明推理的支分，而不是宗法等三相的特征。例如，"他是青色种姓，因为是其子故，其子是现见的"这样的因虽具三相，但因为没有不可能有他法的支分，所以不能成为推理。
虽然没有三相，但仅仅具备不可能有他法性就能成为推理因，这是可见的。比如："有和无无论如何都是有的自性，因为无论如何都是所缘的对象故。"在这里没有同品喻和异品喻，因为一切事物的总集都被立为有和无的两边，除此之外别无他物，又有什么可作为喻例？宗法也仅仅包含在不可能有他法性中。因此，论证因只应是单一相，而不应是三相。
另有论师说因明推理只有六种特征：即宗法性、同品定有性、异品遍无性、无违害境性、所说数一性和能知性。
数论师说比量是从一个关联推知余者。这里所说的推知余者，是就假立而言，仅指因的认知，他们认为这是比量，而不是所比量的认知。
世亲论师也说："见到无则不生的意义，由此了知的便是比量。"这也是主张比量仅是因的认知，而所比量的认知是果。所有这些反驳者都主张果量与量是完全不同的。
胜论师等人甚至以不成立的因作为能推理，如说："我遍一切处皆有，因为一切处都能见到功德故"等。

།རྒྱལ་དཔོག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་ཉེ་བར་ བརྟེན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲ་ནི་རྟག་པ་སྟེ། གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞལ་བྱ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་། དངོས་པོ་དང་། ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་རྣམ་པར་གཅད་ པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།གྲངས་ཅན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་འགལ་བར་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་མ་རིག་པས་བློ་གྲོས་ཕྱིན་ཅི་ལོ་ཏུ་གྱུར་པས་མི་འགལ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་ཏེ། བསགས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར།མལ་ཆ་དང་སྟན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་སྨོས་སོ། །གང་དག་རང་གི་ཕྱོགས་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་སུ་ རྟོགས་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྲ་ནི་རྟག་པ་སྟེ། བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉི་གར་ཡང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གནས་སུ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་གསུམ་པའི་དངོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་རྟོགས་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡང་འདི་ཉིད་ལས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་སྤྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་མ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་རྟག་པ་ཡོད་པ་རྟག་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། །འོན་ཏེ་སྒྲུབ་པ་ན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྔ་ཉིད་ནས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྟགས ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླན་ཀ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར།འདི་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ། །གྲངས་ཅན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཡང་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མལ་ཆ་དང་སྟན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་དོ། །རིགས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་གང་དག་མེད་པའི་ངོ་བོ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ།

胜论派等人甚至以存在于异品的因作为能立，例如："声是常住，因为是所量故"，又如"某些有言说欲望的人不是一切智者，因为是所量、所知、实物、有故"等。为了遮遣这种情况，才特别强调"决定"。
数论派等人虽然见到相违的因，却因极大的无明使智慧颠倒，而将不相违的视为相违，例如："眼等是为他人而存在，因为是积聚故，如床座等部分"等。为了遮遣这种情况，才说"异品遍无"。
有些人为了成立自己的主张，即使因在一个异品中存在也认为是能立，例如："声是常住，因为是努力即生故"等。为了遮遣这种情况，才特别强调"决定"。
在这两种情况下特别强调"决定"的原因，是为了显示：努力即生等虽然存在于某一同品中，但在证成无常性等时并无相违。
为了显示：即使三相实际存在，只要未被认识，就不能认识所立，所以才说"决定"。同样的例证也将在此后说明。
因为所比量是法与有法的共相，所以对于未成立者，常住性永远不成立。为了遮除"若是成立，则所立先前已成，随因而行无义"这样的诘难，才解说"此中所比量是..."等。
数论派等有些人甚至将与所立法不同的也视为同品，例如："如床座等部分"等。因此才特别解说同品。
正理派等有些人不承认无的自性是异品。

།མེད་པའི་ངོ བོ་ལས་འགའ་ཡང་ལྡོག་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་མེད་པར་སྨྲ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་དག་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བྱེ་བྲག་བཤད་དོ། །ཁ་ཅིག་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ དང་།རང་གི་ངོ་བོ་གཞན་དུ་བརྗོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ན་རེ། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྔ་མ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྷག་མ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྱིར་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་རྣམས་ནི་རྟགས་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདིའི་འདི་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། དོན་གཅིག་དང་ལྡན་པ་དང་། འགལ་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སེར་སྐྱ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྤྱིར་མཐོང་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་མཐོང་བའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་ལོག་པར་རྟོགས་པ་བསལ་ བའི་ཕྱིར་རྟགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་བརྗོད་དོ།།རྒྱལ་དཔོག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་མ་གྱུར་པ་ཡང་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་ལོག་པ་ཙམ་གྱིས་གོ་ནས་འགོག་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་དོ། །གནས་མའི་བུའི་སྡེ་པ་ལ་ སོགས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཡང་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ།།དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཡུལ་བསྙད་དོ། །བརྡ་སྤྲོད་པ་ལ་སོགས་པ་མེ་མ་ཡིན་པ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྤྱི་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་དུ་བ་འབྱུང་བ་མཐོང་བས། མེ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་རྟགས་འཁྲུལ་པ་སྨྲ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་བརྗོད་དོ། །གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་རྣམ་པ་བདུན་བརྗོད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་བདག་གིར་འབྲེལ་པ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་ལྟ་བུའོ། ། རང་བཞིན་དང་འབྲེལ་པ་ནི་འཇིམ་པ་དང་བུམ་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་ཅན་དུ་འབྲེལ་པ་ནི་རྫ་མཁན་དང་བུམ་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པ་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལྟ་བུའོ། །ཕ་དང་མ་ལྟ་བུར་འབྲེལ་པ་ནི་ཡལ་ག་དང་ཤིང་ལྗོན་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་འབྲེལ་པ་ནི་ངུར་པ་དང་ཁྱོ ཤུག་ལྟ་བུའོ།།དགྲ་ཟླའི་འབྲེལ་པ་ནི་བྱ་རོག་དང་འུག་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བརྗོད་དེ། འབྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ནི་དུ་བ་དང་མེ་ལྟ་བུའོ། །ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཟུགས་ལྟ་བུའོ།

因为任何事物都不能从无的自性中返回，所以那些说"无为法不存在，所以说'因为是所作故是无常'的论证中因不确定"的人，为他们特别解说异品。
有些人对比量的分类和自性另有说法。例如，正理派说："先行的比量有三种：前分相应、余分相应和共相观察的比量。"
胜论派则说："由相而生的是'此中有此'，即果、因、关联、同一所属和相违。"
迦毗罗等人说："比量有二种：共相观察和特相观察。"因此，为了遣除这些人的错误认识，才说明因的分类。
胜论派等人即使对一切智者等不是认识对象的事物，也仅凭自己认识对象的遮遣就加以否定，因此才特别解说不可得因。
犊子部等人甚至说后起的无常性等是所作性等的自性，为了遣除这种说法，才解说自性因的对境。
声明论师等人说因为见到非火如帝释顶等也能生烟，所以说火等所立的果相因有错乱，因此才解说果相因。
数论派说诸事物有七种关系：
我与我所的关系，如提婆达多与耶若达多
自性的关系，如泥与瓶
作者与所作的关系，如陶师与瓶
因与果的关系，如种子与芽
父母般的关系，如枝与树
共同运作的关系，如鸳鸯夫妇
对立的关系，如乌鸦与猫头鹰
正理派等说有五种关系：
和合相的关系，如烟与火
具有相的关系，如实体与色

།འཕྲོད་པའི་འདུ་ བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ནི་དེ་ཉིད་དང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལྟ་བུའོ།།འདུ་བའི་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ནི་དཔེར་ན་དེ་ཉིད་དང་དུ་བ་ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལྡན་པའི་འཕྲོ་བའི་འདུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ནི། དཔེར་ན་མེ་དེ་ཉིད་དང་དུ་བ་ ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལྟ་བུའོ།།དེ་དག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དེ་དག་ཁོ་ནར་འབྲེལ་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་གཉིས་པ་བརྗོད་དོ། །སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ནི་ད་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར།མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་དེའི་སྒོ་ནས་དེ་མེད་པར་ཤེས་ཏེ། དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་བརྗོད་དོ། །རྒྱལ་དཔོག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་ བུ་མ་ཡིན་པའི་བཀག་པ་དང་།ཚིག་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་དང་བསྒྲུབ་པས་ཀྱང་མི་འགལ་བ་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པ་འགོག་པར་སྨྲ་སྟེ། དེ་དག་གི་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་འགག་པའི་ཕྱིར། མི་དམིགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྗོད་དོ། །དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་། མེ་ལ་སོགས་པ་མེ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལས་དགག་པ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ཁོ་ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཁོངས སུ་འདུ་བ་འཐད་པ་དང་བཅས་པ་བརྗོད་དེ།འཐད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །བསྐལ་པའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཕ་རོལ་པོས་རབ་ཏུ་སྦྱར་བའི་མི་དམིགས་པ་ལ་ནུས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་ པ་འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྟེན་གྱི་རྟགས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལ་རྟགས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་ན་ནི་འབྱུང་བར་ངེས་པ་ཡིན་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དགེ་སློང་དག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་ གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས།གཏན་ཚིགས་ལ་ཁྱབ་པར་སྟོན་པར་མཛད་པས། བསལ་བ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྟགས་དེ་ཡང་རང་བཞིན་དང་། འབྲས་བུ་དང་། མི་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་ གསུམ་དུ་ཡང་བསྟན་པ་ཁོ་ན་སྟེ།དེ་ལ་དགེ་སློང་དག་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཅི་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་དོ། །འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། དུ་བ་ལས་ནི་མེར་ཤེས་ཏེ། །ཆུ་སྐྱར་ལས་ནི་ཆུ་ཡིན་ནོ།

相应和合相的关系，如实体与具有色等。
和合具有相的关系，例如实体与烟中所具有的色等。
具有相应和合相的关系，例如火本身与烟中所具有的色等的关系。
他们的教义中仅以这些关系作为关系因的认知根据，为了遣除这种说法，才说明两种关系。
行部诸师说因为现在不见一切智者等，所以通过这一途径也知道未来时也无彼，为了遣除这种说法，才说明不可得因。
胜论派等有些人说通过遮遣非因、非差别、非果，以及言词等事物与所立不相违的方式来否定一切智者等。为了说明他们的说法不合理，以及为了遮止说灭有因的说法，才说明不可得因的分类。
虽然有许多遮遣因的差别，但火等并非由火性等他法的遮遣而成立，而是唯由自性不可得而成立，为了说明这一点，才说明摄类及其合理性。合理性是由"一切"等来说明的。
"超越境界"等是为了说明对方所立的不可得因无有功能。
此比量的定义，是由世尊宣说比量所依的因而阐明的。在此，因是在无所立时必定出现的比量智的因。正如经中说："诸比丘，任何有生起性的法，一切都具有灭性。"以此所立来显示因的周遍，唯是遮遣的开示。
此因也唯说明为自性、果相、不可得三种自性。其中"诸比丘，任何有生起性的法"这句话说明了自性因。果相则如："由烟知有火，由水鸟知有水。"

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ལྡན་གྱི། ། རིགས་ནི་མཚན་མ་རྣམས་ལས་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མི་དམིགས་པ་ཙམ་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པ་སྤང་བར་མཛད་པས། མི་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་གང་ཟག་གིས་གང་ཟག་ལ་ཚོད་མ་འཛིན་ཅིག་། གང་ཟག་ལ་ཚད་ཀྱང་མ་འཛིན་ཅིག་།དགེ་སློང་དག་གང་ཟག་གིས་གང་ཟག་ལ་ཚོད་འཛིན་པ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཟག་གི་ཚོད་ནི་ང་འམ་ང་དང་འདྲ་བ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐལ་པའི་དོན་དག་ལ་མི་དམིགས བ་ཙམ་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་པ་སྦོང་བར་མཛད་པས།མི་དམིགས་པ་ཁོ་ན་ཚད་མ་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚིག་ཡན་ལག་ལྔ་པ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་ལྔ་ནི། དམ་བཅས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་དང་། ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རང་གི་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་། གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི། ཚིག་ཡན་ལག་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་གསུམ་ནི་དམ་བཅའ་བ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་རྣམས སོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ།།གཞན་དག་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་འདོད་དེ། དེ་དག་དགག་པར་འདིའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་ཏོ། །རྟོག་གེ་བ་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི། འདི་རེ་ཞིག་ཆོས་མཐུན་པ་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཙམ་ ཞིག་ཆུ་ལ་ཡིན་ནོ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཆོས་མཐུན་པ་ཙམ་ཞིག་སྦྱར་བས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་ཆོས་མི་མཐུན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར། ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཙམ་ཞིག་སྦྱར་ན་ཡང་ཆོས་མཐུན་པ་རྟོགས་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉི་ག་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་ བར་རྟོགས་སོ།།དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་གཅིག་གི་ཡང་ནུས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་བརྗོད་པ་བསྙད་དོ། །བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འབྲེལ་པ་ ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་སྒྲ་རྣམས་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡོད་པར་ཉེ་བར་རྟོག་ཅིང་།སྒྲ་ཙམ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་དོན་ཐ་དད་པར་རྟོགས་ཏེ། དེ་དག་གི་གཞུང་ལུགས་དགག་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །རང་བཞིན་ གྱི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ཆར་གྱི་ཡང་ལོག་པར་རྟོགས་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར།སྔར་བཤད་པ་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

正如所说："由诸相可知，具慧菩萨种。"这就是所要说明的。
为了遮除仅仅不可得即是量的说法，也明确说明了不可得的差别。如经中所说："诸比丘，人不应度量他人，不应衡量他人。诸比丘，若人度量他人则将堕落。唯有如来或与如来相等者，才能度量他人。"
由此说明对于本性超越的对境，仅仅不可得并非是量，从而显示唯有不可得是量，而非其他。
正理派等认为他比量是五支言词，五支为：宗、因、喻、合、结。有些自部论师也说他比量是三支言词，三支为：宗、因、喻。其他人则如前所说认为就是那五支，为了破除这些观点，此处说明了他比量的自性。
所有其他论理家都认为：凡是具有同法和异法的言词组合，仅此而已。若不如此，仅说同法，如何能了知异法？仅说异法，又怎能了知同法？因此，为了了知二者，必须二者都说。
为了遮除这种说法，才说"彼有二种"等分类。为了显示即使一种组合也有功能，才举例说明。
胜论派等认为一切有生法都有关系等差别，语词运用的根据完全不同，仅从语词的差别就推知意义的差别。为了破除他们的教义，才说明自性因的三种分类。
为了遮除对这三种自性因的错误认知，才说"如前所说唯是境界"等，显示所立法等一切。

།སྦྱོར་བ་གཅིག་ལ་ཡང་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བསྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་ ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་མཐུན་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཉེ་བར་བརྗོད་དོ། །རང་གི་སྡེ་པ་གང་དག་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། མཇུག་བསྡུ་བ་དག་ནི་ལྡོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་པ་ལ་ཡང་རག་ན་ཕྱོགས་གོ་ཅི་སྟེ་སྟོན་པར་མི་བྱེད་སྙམ་སྟེ་སེམས་པ་དེ་ དག་ལ་སྦྱོར་བ་འདི་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཕྱོགས་བསྟན་པར་ངེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གཞན་དག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས། དེའི་སྒོ་ནས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ།།རིགས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ནི་དམ་བཅའ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་ཉེ་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་ཉེ་བར་བསྟན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་ དབྱིག་གཉེན་གྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་འདོད་པའི་དོན་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།ནམ་མཁའི་གོས་ཅན་རྣམས་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པར་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་རྟོགས་ཏེ། དཔེར་ན་ཤིང་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཡིན་ཏེ། ནུབ་མོ་ཉལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་ བུའོ།།དེ་དག་གིས་ཉལ་བ་འདབ་མ་འཁུམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་འདོད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདི་ནི་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ཤིང་ཐམས་ཅད་ལ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ཤིང་ཏི་ན་ཏི་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམ་པར་གཅད་པར་གོ་རིམས་བཞིན་ དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་དང་།ངེས་པར་གཟུང་བ་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་འདོད་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་བཤད་མ་ཐག་པའི་དོན་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ ལ་ཡོད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མ་ངེས་པ་ཡང་དངོས་སུ་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ཏེ།དཔེར་ན་གསོན་པོའི་ལུས་ནི་བདག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་བརྗོད་དོ། ། ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་རྣམ་པར་གཉི་ག་ཡང་ཧ་ཅང་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ཉེས་པ་ཡོད་ལ། དེ་དག་ལ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་སྨྲ་བ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ། གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ནི་རྒོལ་བ་དང་ཕྱི་རྒོལ་བ་དག་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར བྱ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ།དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ།

为了说明即使在一个论式中也确实具有三相因的证成能力，故以"由同法"等来阐述法相。有些自部论师认为，由于合与结是返遮，即使不说也可以，那为什么不说宗呢？对于这些思考者而言，在这两种论式中都不一定要说明宗。
其他人执非所立为所立，从而指出因的过失，为了遮除这些，解释了宗的定义。
正理派等人说"宗是显示所立"，这样阐述的宗的定义是有过失的。同样，有些自部论师也说明了不完善的定义，如世亲论师所说："欲观察的义是宗。"
裸形外道认为即使只在宗的一分上有也可以是因，例如说："树木是有情，因为晚上睡觉故。"他们虽然想说睡觉是指叶子合拢等的特征，但这在作为宗的一切树木上都不成立，因为这只见于含羞草等。
为了遮除这些，依次提到"在所比度上有"和"确定"。确定特殊对境是为了了知所欲义。若不如此，则不能了知刚说的义。
胜论派等承许唯在所比度上有的不共不定因也直接是因，例如说："有生命的身体有我，因为具有生命等故。"为了遮除这点，才说"在同品上有"。
这两种宗的定义都有太过周遍的过失，对此也有人说因和喻不成立。因此又说明宗的定义：数论派即使在能立者和所立者双方都不成立的也说是所立，例如说："眼等是为他故。"

།གཞན་གྱི་དོན་ནི་སྤྱི་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཧ་ཅང་ཡང་ཁྱབ་ཆེས་པའི་ཉེས་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྲངས་ཅན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒོལ་བ་མི་ འདོད་ཀྱང་བླ་སྟེ།བསྟན་བཅོས་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །དེའི་སྒོ་ནས་བྱས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་འགལ་བ་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་དང་འདྲ་བར་ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལ་ནམ་མཁའི་ཡོན་ཏན་ཡང་མེད་པར་ བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གྲངས་ཅན་པ་ལ་སོགས་པ་ན་རེ་ཚིག་ཏུ་སྨྲས་པ་ཁོ་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་མ་སྨྲས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་གྲགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།རྒྱལ་དཔོག་པ་རྣམས་ནི་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་དུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་བློ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་དག་གིས་དམ་བཅའ་བ་ནི་སྒྲ་མཉན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་དམ་བཅའ་བ་དེ་བཞིན་དུ། མངོན་སུམ་ གྱི་གནོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འགལ་བ་དང་པོ་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་ཉིད་སྒྲ་རྟག་པ་ཉིད་སྒྲ་ཤེས་ལ། གྲངས་ཅན་པ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བ་ཁོ་ནར་ཁས་ལེན་པས། དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པ་བསལ་ཏོ། །བརྡ་སྤྲོད་པ་ ཁ་ཅིག་སྒྲ་བཟང་པོ་ཁོ་ན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་མི་བཟང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྲ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་རུང་བར་འདོད་པ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་སྐྱེ་བོ་གནག་རྫི་མོ་ཡན་ཆད་ལ་གྲགས་པ་འདོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གྲགས་པས་གསལ་བ་བསལ་ ཏོ།།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་རྣམས་ནི་གཞན་དག་ལ་རང་གི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཚིག་རྟགས་དེ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་ཀྱང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ཚིག་དང་འགལ་བ་ བརྗོད་དོ།།རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འགལ་བ་དང་། སྐབས་དང་། མཚུངས་པ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། མཚུངས་པ་དང་། དུས་ལས་འདས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ལྟར་ སྣང་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དུ་འཆད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་སྟེ། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

由于"他的对象"是共相，因此说"自体"。"唯"字是为了遮除太过周遍的过失。数论派等认为，即使论辩者不承认也无妨，凡是想造论的人所说的一切都是所立，从而对作性等正确能立也提出相违，如同说："为了证明声上也无虚空德性，胜论派等的因是相违的。"因此说"自"字。
据说数论派等主张："唯言说的是所立，未言说的则不是。"因此说"所许"。
顺世外道认为自证现量所成立的心识和快乐等也非现量，他们立宗说"声非所闻"，如是为了说明这是现量相违，故说第一相违。他们自身了知声是常，数论派等明说者也唯承许常性明显，因此遮除比量相违。
有些声明论师说："声唯能诠善法，不能诠不善法。"这是违背从牧童以上众人所共许的一切事物皆可用声诠表的常识，因此遮除世间相违。
虽然顺世外道对他人通过言说想表达的隐蔽义，以无则不有的标志进行推理，但他们认为比量非量，因此说自语相违。
正理派则另外解释似因的定义："具错乱、相违、场合相等、与所立相等及过时，是似因。"其中具错乱是不定，如说："声是常，因为无形故。"

།གྲུབ་པའི་མཐའ་ཁས་བླངས་པས་དེ་དང་འགལ་བར་བྱེད་པ་ནི་འགལ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་བྱེ་བྲག་ནི་རྡུལ་ ཕྲ་རབ་དག་ནི་ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྐབས་བསམ་པ་དེ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར། བསྟན་པ་ནི་སྐབས་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བདག་ནི་རྟག་པ་སྟེ་ལུས་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་ བ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་ཏེ།དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་སྟེ། ལུས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བློ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་དག་ན་རེ་རྫས་ཡིན་ཏེ། ལུས་ལས་འོང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དཔེར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དུས་ འདས་ནས་བསྟན་པ་ནི་དུས་ལས་འདས་པ་སྟེ།དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་དྲིས་པ་དང་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ན་རེ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། མེད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་ བའོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།གང་ལ་རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་དག་འབྲེལ་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་པ་མེད་པ་ནི་མེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རྭ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྭ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བ་ལང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ དག་དགག་པའི་ཕྱིར་དང་གཞན་གྱིས་རབ་ཏུ་སྦྱར་བའི་གཏན་ཚིགས་རྣམས་ཀྱི་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་དག་བསྟན་ཏོ།།ཤིང་དག་ལ་སེམས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའི་གོས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དམ་འཆའ་བ་ཡིན་ནོ། །བདེ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ།།བདག་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ པར་དམ་འཆའ་བ་ནི་རྒྱལ་དཔོག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ།།རང་གི་སྡེ་བ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་འདོད་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགལ་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་འགལ་བ་གསུམ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་སོ།།རིགས་པ་ཅན་རྣམས་ན་རེ། གསོན་པོའི་ལུས་ནི་བདག་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

与所承许的宗义相违即是相违，例如胜论派说："极微是无形故非能构成。"为了确定所思考的场合而说的是与场合相等，例如说："我是常，因为异于身故。"
与所立无差别故为所立相等，例如说："声是常，因为无形如心。"或如有人举例说："是实，因为具来自身故。"
过时而说的是过时，例如说"声是无常，如瓶"后被问及，才说"因为所作故"这样的因。
胜论派说："非能诠有未成、无有及怀疑三种。"凡是因与所表未建立关系者即是未成。无关联即是无有，例如说："因有角故是马。"说"因有角故是牛"则是怀疑。
为了破斥这些以及指出他人所立因的未成等过失，故说似因。
裸行外道立宗说："树木有心。"数论派立宗说："乐等无心。"正理派立宗说："我遍一切。"声论派立宗说："声是常。"顺世外道立宗说："一切人非一切知。"
有些自部也说还有所许相违这一其他相违。为了破斥这点，故说"所许相违岂非第三相违"等。
正理派说："活体具我，因为具命根等。"

།རང་གི་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞུགས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཡང་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་མ་ ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དེ།དེ་ལ་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པ་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་གང་གི་ཚེ་གཞན་ཞིག་གིས་བརྒལ་ཏེ། སྒྲ་ནི་རྟག་པ་སྟེ་མཉན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཉིད་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེའི་ཚེ་སྦྱོར་བ་སྔ་མ་མ་ངེས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲགས་ཏེ།དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མི་འཁྲུལ་བ་ཅན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །པེའི་ལུ་ཀ་ན་རེ་སྤྱི་ནི་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གསལ་བ་དག་དང་དེ་དག་གི་སྟོང་བ་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །པེའི་ཐ་ར་ན་རེ་དེ་ནི་ གསལ་བ་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི།བར་གྱི་ཡུལ་ལ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རིགས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་གཏན་ཚིགས་ལས་མ་གཏོགས་པ་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་གསུམ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།གཞན་གྱིས་རབ་ཏུ་སྦྱར་བའི་དཔེ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་སྐྱོན་ཅན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་ཉེ་བར་བཀོད་དེ། བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟར་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ལུས་ཅན་ཡང་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཅན་ནི་རྫས་ཐམས་ཅད་ ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ལས་ནི་ལུས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བུམ་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ་ལུས་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ། །སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ལམ་པོའི་ཆེའི་མི་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་དཔོག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པ་ན་རེ། སྒྲ་མི་རྟག་པ་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་གོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་རིག་པའི་བྲམ་ཞེས་ནི་མི་འགའ་ཞིག་གིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཚིག་གཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་གོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ།།སྨྲ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཔྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རིགས་པ་ཅན་གྱི་ཡིན་ནོ།

有些自部说，在事物力量所引生的比量中也有不错乱相违这种不定因。举例说明：如说"声是无常，因为所作故，如瓶"时，若有人反驳说"声是常，因为是所闻故，如声性"，则前者的论式成为不定。为了破斥这点，故说"不错乱相违也"等。
贝卢迦说："共相遍一切处，因为存在于诸个别及其空处故。"贝塔拉说："它存在于一切个别中，但不存在于中间处。"
正理派等说除三相因外还有称为"喻"的能立支分。为了破除这点，故说"三相"等。
为了指出他人所立某些喻有过失，故说似喻。按胜论派等，极微是常且有形，因为有形的定义是不遍一切实。业是无形且无常。瓶是无常且有形。
顺世外道的论式是："迦毗罗等有贪，因为能言说故，如一般人。"
胜论派等说："声无常，因为所作故，如瓶。"他们也运用显示随行的因。
"迦毗罗等非一切知"等是裸行外道的论式。
"不应取某人所说的'通三明的婆罗门'"等是婆罗门的论式。
"迦毗罗等非离贪"等是裸行外道的论式。
"因为能言说故非离贪"等是声论派的论式。
"声是无常，因为所作故"等是正理派的论式。

།དེ་ལ་ ལྟག་ཆོད་རྣམས་ཀྱི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱས་པ་ཉིད་དང་བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་ཀྱང་ལྟག་ཆོད་སྨྲ་བས་རྒོལ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་འདི་ཅི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་ཕྲད་ནས་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་དམ་འོན་ཏེ་མ་ཕྲད་ནས།གལ་ཏེ་ཕྲད་ནས་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཀླུང་གི་ཆུ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཕྲད་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གྲུབ་ཟིན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་རམ། མ་གྲུབ་པ་དང་ཕྲད། རེ་ཞིག་མ་གྲུབ་པ་དང་ ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གྲུབ་ཟིན་ན་ཡང་འདི་གང་གི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ཕྲད་པའི་ཕྱོགས་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མ་ཕྲད་ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་མ་ཕྲད་པ་རྣམས་དང་ཁྱད་པར་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པ་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྟག་ཆོད་ཡིན་ཏེ། རིགས་པ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་སུན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པར་ཡོད་པར་ཆོས་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད།ཆུ་དང་འབྱུང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མེས་མི་བསྲེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ངེས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ སུན་འབྱིན་པ་ལ་ཡང་ཀླན་ཀ་འདི་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པས་སུན་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདྲི་བ་ལོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་མཐའ་མེད་པས། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཁོ་ནས་དེ་ དག་བསལ་བ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རིགས་པའི་ཐིགས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་མདོར་བསྡུས་པ། སློབ་དཔོན་མང་དུ་ཐོས་པ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཤུདྡྷ་སིཾ་ཧ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་དཔལ་བརྩེགས་རཀྵི་ཏས་ ་བསྒྱུར་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

现在略说诡辩的一些例子：比如，即使正确运用无常性等所立和刚加功用即生等[正因]，诡辩者也会说："论敌啊，你的这个因是与所立相遇而能立，还是不相遇而能立？如果是相遇而立，则与所立无别，如河水与海水相遇。
再者，此因是与已成立的所立相遇，还是与未成立的相遇？首先，不可能与未成立的相遇，因为如兔角般不存在。若所立已成立，则此因又是何物的因？因此，相遇一边不合理。
不相遇一边也不对，因为与不相遇的[非]因无别。"
这是所谓的"相遇不相遇等同诡辩"，因为无理地破斥因。若仅仅因为有相遇与不相遇的共同性质，就说具有因相的也非因，这有什么道理？火不因与水、大种等有共同性质就不能烧。所立也不像兔角那样完全不成立，而是因为尚未生起定解。你的破斥也有同样的过失，所以不是真正的破斥。
因此，由于对这类错误提问无有边际，故不另外说明其性相。应当仅以前述量的性相来遣除它们。
《理滴前主张略集》由多闻阿阇黎迦摩罗戒罗造毕。
印度堪布净狮与大译师比丘吉祥积护译并校定。
